Sống thử là lựa chọn của nhiều cặp đôi để tìm hiểu nhau sâu sắc hơn trước khi tiến tới hôn nhân. Thay vì chỉ gặp gỡ trong những buổi hẹn hò, họ lựa chọn chia sẻ không gian sống và những trách nhiệm thường nhật để hiểu rõ hơn về đối phương. Dẫu xuất phát từ nhu cầu chính đáng, các cặp đôi lựa chọn sống thử vẫn phải đối diện với những định kiến xã hội, từ những lời phán xét về lối sống đến những đánh giá về nhân phẩm.
Đáng chú ý, với những mối quan hệ dị tính, sự phán xét ấy thể hiện rõ sự phân bổ không cân xứng về giới: Cùng lựa chọn sống thử, thế nhưng, phụ nữ thường xuyên bị chỉ trích là “dại dột” hay “rẻ tiền”, trong khi nam giới hiếm khi phải nhận sự đánh giá tương tự.
Tại sao khi chọn sống thử, phụ nữ thường bị hạ thấp nhân phẩm và phải gánh chịu nhiều trách nhiệm hơn?
“CHỈ PHỤ NỮ RẺ TIỀN MỚI SỐNG THỬ” – KHI PHỤ NỮ ĐƯỢC “ĐỊNH GIÁ” BẰNG TRINH TIẾT
Không ít người ví những người phụ nữ đã từng chung sống với người yêu khác giới là “chẳng khác nào đã qua một đời chồng”.
Theo góc nhìn này, khi sống thử, người phụ nữ đã tự đặt mình vào vai trò người vợ với những sinh hoạt vợ chồng thân mật mà không có bất kỳ sự bảo hộ hay công nhận nào từ pháp luật. Sự “tự nguyện cống hiến” ấy khiến người phụ nữ trở nên “rẻ rúng”, “dễ dãi” trong mắt người khác, đặc biệt là nam giới.
Từ đây, ta thấy xã hội vẫn coi trinh tiết là thước đo phẩm giá của người phụ nữ. Chuyện cô ấy “đáng giá” hay “mất giá” hoàn toàn phụ thuộc vào việc cô ấy có còn “trong trắng” theo quan niệm của xã hội hay không. Góc nhìn này coi phụ nữ như một món hàng trao đổi có hạn sử dụng và giá trị khấu hao, thay vì là một con người có quyền tự quyết và các giá trị đa dạng tự thân.
Định kiến này còn được duy trì qua những câu nói như “Con gái không nên sống thử để tránh mang tiếng”. Thoạt nghe, lời này như đang bảo vệ danh dự của phụ nữ, song, thực chất, danh dự đó vẫn phải tuân theo định kiến xã hội khắt khe về việc phụ nữ phải “giữ mình”. Vậy nên, thay vì giải phóng phụ nữ khỏi định kiến, những lời khuyên này chỉ tiếp tục thỏa hiệp và trói buộc phụ nữ vào chính những lề thói đó.
Vấn đề vốn không nằm ở hai người lựa chọn sống thử, mà nằm ở cách xã hội nhìn nhận lựa chọn ấy và gắn với phẩm giá của riêng người phụ nữ. Ở đó, quyền tự quyết trong tình yêu và hôn nhân của phụ nữ bị triệt tiêu, bị tước đoạt, nếu không phải trực diện qua những lời chỉ trích, thì sẽ ẩn mình dưới cái mác lời khuyên.
TIÊU CHUẨN KÉP CỦA VIỆC “GIỮ MÌNH”
Một người đàn ông có nhiều trải nghiệm tình cảm và tình dục có thể được khen là “sát gái”, “đào hoa”, nhưng một người phụ nữ có trải nghiệm tương tự bị gắn mác là “lăng loàn”, “không ra gì”. Cùng một hành vi, nhưng cách đánh giá thay đổi tùy thuộc vào giới tính của người thực hiện.
Khi diễn ra trong điều kiện cả hai người trưởng thành cùng đồng thuận và đảm bảo an toàn, những trải nghiệm tình dục này hoàn toàn là nhu cầu chính đáng. Thế nhưng, xã hội dường như chỉ đặt trách nhiệm “giữ mình” lên vai người phụ nữ?
Vậy, xã hội có đang thực sự công bằng với quan niệm “giữ mình” trước hôn nhân? Khi một tiêu chuẩn đạo đức được đặt ra nhưng chỉ phụ nữ phải tuân theo, còn đàn ông nghiễm nhiên có đặc quyền “vượt rào”, thì rốt cuộc, quy chuẩn ấy có đang bảo vệ phụ nữ không, hay chỉ đang kìm hãm quyền tự quyết của phụ nữ và đòi hỏi họ phải luôn “trong trắng” để được công nhận?
“THỬ MỘT NĂM ĐỂ KHÔNG SAI MỘT ĐỜI”?
Hôn nhân không chỉ là sự tiếp nối của tình yêu, mà còn kéo theo nhiều trách nhiệm và ràng buộc liên quan đến gia đình hai bên, tài chính, con cái và đời sống pháp lý. Vì vậy, quyết định kết hôn cần được cân nhắc dựa trên sự thấu hiểu sâu sắc về đối phương, thay vì chỉ dựa vào cảm xúc trong giai đoạn hẹn hò.
Khi chỉ gặp gỡ qua những buổi hẹn hò hay những chuyến du lịch ngắn ngày, có rất nhiều khía cạnh của con người không được thể hiện hết. Tính cách một người lại được bộc lộ đầy đủ và rõ ràng khi họ về nhà, bởi đó là khi họ thoải mái trút bỏ hình tượng người yêu lý tưởng và trở về với con người thường nhật của mình. Sống thử đặt các cặp đôi vào không gian sinh hoạt sát nhất với cuộc sống gia đình sau kết hôn, nơi ta có thể quan sát cách nửa kia chia sẻ việc nhà, quản lý tài chính hay đơn giản là thái độ của họ sau một ngày dài mệt mỏi.
Qua đó, các cặp đôi có cơ hội để đánh giá được độ tương đồng, khác biệt và bất đồng trước khi tiến tới hôn nhân. Việc sớm nhận diện những khác biệt căn bản về giá trị sống hoặc kỳ vọng trong mối quan hệ giúp cả hai có cơ hội cùng nhau điều chỉnh, hoặc dứt khoát dừng lại trước khi bước vào những ràng buộc phức tạp hơn. Nhờ vậy, các cá nhân có thể tự đưa ra những quyết định phù hợp nhất trước khi tiến tới hôn nhân.
Tuy nhiên, cần nhìn nhận rằng sống thử không phải là điều kiện bắt buộc để có một cuộc hôn nhân hạnh phúc, cũng không phải sự đảm bảo hai người sẽ hòa hợp về sau. Việc sống chung chỉ có giá trị khi cả hai thực sự giao tiếp, quan sát và giải quyết vấn đề một cách nghiêm túc. Ngược lại, nếu né tránh những bất đồng hoặc để một người gánh vác phần lớn trách nhiệm, sống thử hay hôn nhân đều sẽ đem đến những rạn nứt hay bất bình đẳng trong mối quan hệ.
Vì thế, không nên tuyệt đối hóa sống thử như một cách để “không sai một đời”. Giá trị của lựa chọn này nằm ở cơ hội hiểu nhau rõ hơn và đưa ra quyết định có cơ sở hơn, chứ không đảm bảo mọi rủi ro trong hôn nhân đều có thể được loại bỏ.
SỰ TỰ DO VÀ TRÁCH NHIỆM KHI SỐNG THỬ
Dù không phải là lựa chọn duy nhất, sống thử vẫn là một lựa chọn hợp lệ cho người trưởng thành tìm hiểu nhau trước hôn nhân. Chắc chắn quyết định này vẫn tiềm ẩn những rủi ro nhất định. Thế nhưng, việc phán xét và hạ thấp phụ nữ không những làm trầm trọng thêm tình trạng phân biệt đối xử, mà còn khiến những cuộc thảo luận chệch khỏi mục tiêu quan trọng nhất: Tìm kiếm giải pháp để xây dựng một mối quan hệ lành mạnh.
Sống thử là một quyết định cần cả hai người cân nhắc kỹ lưỡng và có những cam kết thực tế để bảo đảm an toàn.
Vậy, trước khi lựa chọn sống thử, hai người cần thẳng thắn thảo luận với nhau về những giới hạn và kỳ vọng nào? Làm thế nào để cả hai có thể san sẻ trách nhiệm và đảm bảo an toàn cho bản thân cũng như đối phương trước những rủi ro có thể xảy ra?
Chúng ta có thể bàn luận về rủi ro hay đưa ra lời khuyên về việc sống thử, nhưng mọi góc nhìn đều cần xuất phát từ sự tôn trọng, quyền lợi và trách nhiệm sòng phẳng của đôi bên, chứ không phải từ những định kiến giới. Thay vì lên án những người chọn sống thử, hãy đánh giá một mối quan hệ bằng cách mà những người đó tôn trọng, đối xử và chịu trách nhiệm với nhau. Bởi điều đáng bị phê phán không phải việc hai người tự nguyện lựa chọn sống chung, mà là bất kỳ hành vi nào biến sự thân mật thành công cụ để lợi dụng, kiểm soát hoặc làm tổn thương người còn lại.
English 
Vietnamese