Sau khi tấn công tình dục một người phụ nữ, thủ phạm Brock Turner nhận án phạt 6 tháng tù giam. Trên thực tế, người này chỉ phải ngồi tù 3 tháng.
Lý do thẩm phán đưa ra là vì một bản án quá nặng sẽ “tác động tiêu cực nghiêm trọng” đến tương lai của thủ phạm. Ông nhận định rằng hành vi này không phản ánh “nhân cách tốt đẹp” vốn có của Brock Turner.
Các bạn không hề đọc lầm, bởi đó chính là những gì diễn ra trong vụ án People v. Turner (2016).
Brock Turner là một nam sinh viên da trắng, xuất thân gia đình khá giả, và là một vận động viên bơi lội nhận học bổng Đại học Stanford. Đêm tháng 1 năm 2015, anh ta đã thực hiện hành vi tấn công và xâm hại tình dục với một người phụ nữ (cô là Chanel Miller, khi đó phải dùng tên ẩn danh Emily Doe). Khi sự việc xảy ra, Chanel Miller hoàn toàn bất tỉnh và không có khả năng đưa ra đồng thuận hay phản kháng.
Trong bức thư gửi thẩm phán xin giảm án cho con trai, cha của Brock viết rằng ông vô cùng xót xa vì con trai đang rơi vào trầm cảm và “không còn thèm ăn một đĩa bít tết nướng”. Đúng vậy. Thủ phạm vừa gây ra tội ác nghiêm trọng với một con người khác, và gia đình lo lắng vì anh ta bị chán ăn. Người cha cho rằng chỉ vì “20 phút hành động” (twenty minutes of action – cố tình lảng tránh gọi thẳng tên tội ác là tấn công tình dục) mà phá hỏng 20 năm sống tử tế của Turner.
Truyền thông liên tục nhắc đến thành tích bơi lội, suất học bổng Stanford và bảng điểm cao thủ phạm sở hữu. Tội ác bị hạ thấp thành một “sự cố nông nổi của tuổi trẻ”. Một người bạn của Turner gửi thư cho tòa khẳng định Turner “không phải là con quái vật”, mà chỉ là nạn nhân của môi trường đại học và “văn hóa nhậu nhẹt” khiến đầu óc mờ mịt.
Thay vì hướng về nạn nhân để xoa dịu tổn thương, từ tòa án, gia đình, bạn bè cho tới truyền thông đều bày tỏ niềm tiếc nuối cho… thủ phạm.
Trong cuốn sách Down Girl: The Logic of Misogyny, triết gia nữ quyền Kate Manne gọi hiện tượng này là Himpathy – sự thương cảm thái quá dành cho nam giới có đặc quyền trong các vụ bạo lực tình dục. Người ta lo ngại cho “tương lai bị đe dọa”, “danh tiếng bị tổn hại” hay “sự nghiệp dở dang” của các “chàng trai vàng”. Trong khi sự tổn thương và nỗi đau của nạn nhân lại bị hạ thấp, phớt lờ và đổ lỗi ngược lại.
“Nó bị ngó lơ đến mức trở thành một ‘vấn đề không có tên’… Nhưng điều này không phải vì himpathy hiếm gặp. Trái lại, nó phổ biến đến mức chúng ta coi đó là chuyện thường ngày ở huyện.” – Manne viết.
Nếu “misogyny” (sự thù ghét phụ nữ) tập trung vào việc trừng phạt những người phụ nữ không chịu tuân phục hoặc không làm tròn vai trò “người cho đi” (human givers), thì “himpathy” hướng đến bảo vệ, bao che và khôi phục vị thế cho nam giới thuộc nhóm có đặc quyền khi nhóm này phạm tội.
Nghịch lý thay khi thủ phạm như trở thành nạn nhân trong câu chuyện. Mà một tự sự về nạn nhân thì cần có kẻ phản diện, vậy ai đã đẩy thủ phạm rơi vào hoàn cảnh này? Còn ai khác ngoài người đã tố cáo anh ta. Nạn nhân của vụ án, trở thành kẻ phản diện trong câu chuyện. Hoặc hơn thế nữa, họ hoàn toàn bị gạt ra khỏi tự sự ấy. Đó là một sự xúc phạm tới nhân phẩm con người và công lý xã hội.
Giải thích cho điều này, Kate Manne cho rằng nó xuất phát từ vị thế của hai giới ở trong xã hội phân biệt giới tính. Ở đó, nam giới được coi là những con người toàn vẹn, có quyền trải nghiệm, theo đuổi mục tiêu, có sự nghiệp, và quan trọng là được phạm sai lầm và sửa sai. Trong khi đó, phụ nữ mặc định phải chăm sóc, lắng nghe, ngưỡng mộ, và phục vụ nam giới.
Trong một xã hội mặc định nữ giới sinh ra để chăm sóc và bao dung, việc một người phụ nữ lên tiếng tố cáo hành vi xâm hại bị xem như hành động lệch chuẩn. Hành động đòi lại công lý bị nhìn nhận như việc tước đoạt đi sự chăm sóc và cảm thông vốn được dành cho nam giới. Việc cô đòi hỏi bản án nghiêm khắc cho thủ phạm bị xã hội nhìn nhận như một hành vi tàn nhẫn, “hủy hoại cuộc đời một người đàn ông”.
Đồng thời, xã hội duy trì một khuôn mẫu rằng kẻ thực hiện hành vi XHTD phải là những “con quái vật” gớm ghiếc, hiện rõ sự độc ác ra bên ngoài. Do đó, khi thủ phạm là một “chàng trai vàng” (golden boy) – da trắng, học giỏi, chơi thể thao hay, có vị thế – tâm lý đám đông rơi vào bẫy tư duy ngụy biện. Họ nghĩ rằng một người như thế thì không thể thực hiện hành vi ác độc kia được. Tội ác của “chàng trai vàng” kia lập tức được giảm nhẹ và thậm chí đánh tráo thành một “sự cố nông nổi” hay “sai lầm bốc đồng của tuổi trẻ”.
Nhưng học thức, tài năng thể thao, những suất học bổng danh giá, hay vị thế xã hội quyền lực không thể là những lá chắn để dung túng, giảm nhẹ cho bạo lực tình dục. Không một bảng điểm xuất sắc hay một tấm huy chương nào có quyền được mang ra để xâm phạm đến nhân phẩm, sức khỏe và quyền tự quyết cơ thể của một con người khác.
Xâm hại tình dục là tội ác, bất kể thủ phạm mang vô số đặc quyền. Kẻ duy nhất hủy hoại tương lai của thủ phạm chính là bản thân họ, vào đúng cái giây phút họ quyết định tấn công người khác. Việc sử dụng vị thế của thủ phạm làm cái cớ để tuyên những bản án treo hời hợt, hay những án tù vài tháng ngắn ngủi là một sự nhạo báng với công lý xã hội, và sự xúc phạm với nạn nhân.
Lòng trắc ẩn và các nguồn lực xã hội phải hướng về phía những người chịu tổn thương. Sự đồng cảm của cộng đồng, mạng lưới y tế, và hệ thống pháp lý phải trở thành nền tảng để giúp người bị ảnh hưởng phục hồi những chấn thương thể xác và tinh thần, khôi phục lại cảm giác an toàn đã bị tước đoạt bởi kẻ ác, chứ không phải làm trầm trọng thêm những tổn thương họ phải gánh chịu.
Vietnamese 
English