Đặc quyền là đọc hàng loạt tin tức về bạo lực nhắm vào những người phụ nữ, và cuộc đời tôi chẳng có gì xáo trộn. Tôi vẫn tiếp tục những chuyến đi xa, đi đường khuya, nói chuyện với người lạ mà không một chút mảy may lo lắng. Tôi không cần phải “cẩn thận hơn” như cách người ta đọc tin rồi khuyên nhủ phụ nữ. Như người bạn đồng nghiệp của tôi chia sẻ, rằng những người đàn ông xung quanh cô đọc tin, bày tỏ vài lời tiếc thương, rồi trở lại với cuộc sống của họ rất nhanh.
Nhưng với cô ấy, và có lẽ với nhiều người phụ nữ, những vụ việc như vậy để lại những dư chấn rất nặng nề. Chúng dường như khắc sâu vào cơ thể họ nỗi ám ảnh về những viễn cảnh tồi tệ có thể xảy đến với chính mình. Chúng tước đoạt đi cảm giác an toàn. Chúng khiến người ta không thể tin tưởng vào những người lạ, dè chừng với cả những việc làm hết sức bình thường, và ở trong trạng thái bất an với thế giới xung quanh. Chỉ tưởng tượng về việc người thân mình phải trải qua những điều đó, ta sẽ phần nào hiểu mọi chuyện đáng sợ như thế nào.
Rồi tiếp đến là những bình luận đùa cợt trên nỗi đau, công kích và đổ lỗi ngược lại cho nạn nhân. “Không có lửa làm sao có khói”, họ luôn nói những thứ dạng như vậy. Họ tìm mọi chi tiết đời tư để chứng minh hẳn người phụ nữ đã làm gì sai nên mới tự rước họa vào thân. Đó thực sự là cách mà nhiều người nhìn nhận những vụ việc như thế.
Vậy phụ nữ có phải con người không?
Câu hỏi kiểu gì đây? Nó xem chừng thật thừa thãi, thậm chí mang tính xúc phạm. Phụ nữ đương nhiên là con người. Chúng ta đều biết như vậy.
Nhưng nếu phụ nữ là con người, như một lẽ hiển nhiên, tại sao những kẻ kia lại tự cho mình cái quyền dọa dẫm, ngược đãi, xâm hại và tước đoạt đi mạng sống của họ? Tại sao lại đối xử với họ như một món tài sản trong mối quan hệ, hay một công cụ để thỏa mãn nhu cầu bản thân?
Nếu phụ nữ là con người, tại sao khi lên tiếng tố cáo bạo lực, họ lại bị gạt đi, bị soi mói, công kích và đổ lỗi ngược lại? Nếu phụ nữ là con người, tại sao người ta phải bới móc đủ mọi lý do, từ chuyện họ đã ăn gì, mặc gì, đi lại giờ nào, yêu ai, chỉ để chứng minh họ “xứng đáng” phải nhận điều tồi tệ đó? Nếu phụ nữ là con người, tại sao họ cứ luôn phải tự chứng minh rằng họ thực sự bị tổn thương, chứ không phải chỉ đang lên tiếng vì vòi vĩnh tiền bạc hay sự chú ý?
Người ta làm như thể bạn phải chịu đựng một nỗi đau đủ lớn thì mới “được” là một nạn nhân đúng nghĩa.
Bản thân vụ việc đã tồi tệ, cách người ta đưa tin và bình luận về nó còn khiến mọi thứ trở nên tệ hại hơn.
Chúng ta có thể làm gì khác không? Và tôi có thể làm gì khác không? Bởi vì tôi vẫn chỉ quay lại một phản xạ quen thuộc, là quay về dặn dò những người thân của mình phải cẩn thận. Đừng về muộn quá. Hãy gọi người đến đón, hãy chia sẻ vị trí. Chúng ta nỗ lực cùng họ phòng bị, giới hạn giờ giấc, hạn chế tiếp xúc với rủi ro, chỉ mong sao cái phần xui rủi tàn khốc kia đừng rơi vào người nhà mình.
Nhưng ta có thể làm gì hơn thế không? Bởi vì nếu chỉ dừng lại ở chuyện cẩn thận hơn, thì cái nguồn cơn của bạo lực đâu có biến mất? Rủi ro không hề bị xóa bỏ, nó chỉ được chuyển từ người phụ nữ này sang người phụ nữ khác… Cho đến khi một ai đó “không chuẩn bị đủ kỹ”, và thế là họ trở thành nạn nhân tiếp theo.
Có phải tôi bi quan quá không? Có phải do tiếp xúc quá nhiều với những nội dung gây sốc nên tôi mới thấy mọi chuyện thật tệ hại và bế tắc? Dĩ nhiên, việc tôi có thể ngồi đây, an toàn viết ra những dòng này, chứng tỏ vẫn còn những điều tốt đẹp đang diễn ra. Người ta vẫn yêu thương, giúp đỡ và chăm sóc nhau. Nhưng sự tồn tại của những điều tốt đẹp đó không thể xóa bỏ những điều tệ hại đang và sẽ xảy ra với ai đó khác. Không thể cứ nói “chuyện không tệ đến thế” để cho qua mọi chuyện.
Tôi tìm đọc những dòng Rebecca Solnit viết về hy vọng.
Thật quan trọng để nói rõ hy vọng không phải là gì. Hy vọng không phải là niềm tin rằng mọi thứ đã, đang hoặc sẽ ổn thôi. Nỗi đau và mớ đổ nát vẫn đang ở khắp chung quanh chúng ta. Thứ hy vọng này gắn liền với những góc nhìn rộng mở về các khả thể – những khả thể gợi mở hay thôi thúc ta hành động… Bạn có thể xem nó như một câu chuyện đầy những điều phức tạp và bất định, nhưng luôn mở ra những lối đi.
Người lạc quan nghĩ rằng mọi thứ sẽ tự khắc êm đẹp mà chẳng cần ta nhúng tay vào, người bi quan lại đinh ninh rằng có nhúng tay vào thì mọi thứ vẫn tệ đi. Đáng buồn thay, cả hai đều đang tự cho mình một cái cớ hoàn hảo để không làm gì cả. Còn hy vọng, nó là niềm tin rằng những gì ta làm hôm nay đều có ý nghĩa, dẫu cho việc nó mang lại ý nghĩa ra sao, vào lúc nào, tác động tới ai và tới điều gì là những thứ ta không thể nào biết trước.
Không một quyền lợi nào phụ nữ đang có là do tự nhiên mà sinh ra. Quyền được học tập, quyền tự quyết với cơ thể, quyền sinh sản… tất thảy đều là thành quả từ muôn vàn nỗ lực của những thế hệ đi trước. Họ đều là những người đã chọn không chỉ đứng nhìn, không chỉ để đó, mà thực sự làm gì đó khác đi để thay đổi.
Bởi vì hôm nay, ta thấy có bao nhiêu bình luận đổ lỗi và công kích, thì cũng đã có bấy nhiêu tiếng nói cất lên để phản biện lại. Có bao nhiêu người gièm pha nạn nhân, thì vẫn có những người sẵn sàng lắng nghe, tin tưởng và bảo vệ họ. Sự tàn nhẫn vẫn còn đó, nhưng mạng lưới của sự chăm sóc cũng đang ngày một dày hơn. Tất thảy đều đến từ nỗ lực của những người đã chọn làm gì đó. Ít nhất thì với họ, bạo lực không thể là một thứ được xem là bình thường.
Vậy hãy làm cùng với họ. Đừng rơi vào những cái bẫy quen thuộc của chuyện ép người khác phải nhìn vào mặt tích cực, hay thanh minh là không phải đàn ông nào cũng thế, rồi thì mọi chuyện không tệ đến thế. Đừng đổ lỗi ngược lại, đừng cố tìm lý do nào đó để biện minh cho hành động của kẻ thủ ác. Đừng gây ra bạo lực. Học cách tôn trọng ranh giới và sự đồng thuận.
Nhắc mọi người nhớ về một sự thật hết sức hiển nhiên, rằng phụ nữ là con người. Con người, cũng giống như tôi, hay bạn, hay những người thân của chúng ta. Nhưng đó không chỉ là một sự thật sinh học. Là con người còn có nghĩa là có thể bước đi trên phố mà không cần liên tục ngoái nhìn sau lưng. Là được sống, được an toàn, được yêu, được theo đuổi những khát vọng cá nhân, và thậm chí được phạm những sai lầm, mà không phải trả giá bằng cả sinh mạng hay nhân phẩm của mình. Là được đồng cảm và giúp đỡ, thay vì bị công kích và đổ lỗi.
Hãy làm những điều đó, nhận thức rằng đó là những điều đúng cần làm, và cũng là những điều tối thiểu. Còn rất nhiều điều phải làm nữa. Nhưng hãy bắt đầu từ đó.
_______
Đây là một trong những câu chuyện được chia sẻ tại Không gian kể chuyện của Nhà Nhiều Cột. Nội dung phản ánh trải nghiệm, suy tư và góc nhìn riêng của nhân vật, không đại diện cho toàn bộ quan điểm của Nhà Nhiều Cột.
MỘT SỐ LƯU Ý KHI TIẾP NHẬN CÂU CHUYỆN:
Mọi câu chuyện đăng tải đều đã nhận được sự đồng thuận của nhân vật, với mong muốn mở ra không gian để chúng ta suy tư về những cách “sống khác đi” của chính mình.
Mỗi câu chuyện chỉ là một lát cắt, không phản ánh toàn bộ đời sống của người kể hay các bên liên quan.
Bởi mỗi người đều có bối cảnh và hành trình riêng biệt khi đối diện với các khuôn mẫu giới, Nhà mong bạn đón nhận câu chuyện bằng sự thấu hiểu và lắng nghe chân thành, tránh đưa ra những phán xét hay lời khuyên vô tình gây tổn thương.
__
Nếu bạn tìm kiếm một không gian để có thể chia sẻ và lắng nghe những câu chuyện kể về những lựa chọn “làm khác đi” so với những khuôn mẫu giới thường thấy, Nhà Nhiều Cột thân mời bạn tham gia Không gian kể chuyện “Những vụn vỡ chực chờ rực rỡ” vào cuối tháng 10 này.
THÔNG TIN SỰ KIỆN VÀ CÁCH THỨC ĐĂNG KÝ:
Thời gian: 14h00-17h00 ngày 31/10/2026
Địa điểm: Nội thành Hà Nội (thông tin cụ thể sẽ được thông báo qua email xác nhận)
Hạn đóng đơn đăng ký:
– Với Người kể chuyện: 25/10 (Chủ Nhật)
– Với Người tham gia lắng nghe: 27/10 (Thứ Ba)
Đăng ký kể chuyện, hoặc tham gia lắng nghe tại đây: https://forms.gle/zpyouQBcVWa4EvT17
Vietnamese 
English